هرگه که دست من به در بسته میخورد
خواهم مدد ز تو یا مرتضی علی
صبحی اصفهانی
وفات مجنون بر تربت لیلی
انگــشت کـــش سخــن ســــــرایان این قصـــــــه چنــین برد به پایان
کآن ســوخــته خــرمن زمـــــــــانه شد خرمـــــــنی از ســـرشک دانه
دســتـــــــاس فلک شکست خردش چون خرد شکـــست باز بـُـــردش
زان حــــال که بود نـــزار تر گشت بی زورتـــــــر و نــزارتر گــــشت
...نالـــنـــــــده ز روی دردنـــــاکی آمد ســـــوی آن عـــــروس خاکی
در حـــلقـــــــــــه آن حظـــیره افتاد کشـــتیــــــــش در آب تیـــره افتاد
غلتـــــــــــید چو مور خســـته کرده پیچــــــــــید چـو مـار زخم خورده
بیــــــــتی دوســـه زار زار برخواند اشـکی دوســـــــه تلخ تلخ بفشاند
برداشت بسـوی آســــــــــمان دست انگـشت گشــــــاد و دیـده دربست
کــــای خــــالـــــق هــــرچــه آفریده ســوگـنـــد به هـــرچــــه بـرگزیده
کــــــز محــــنت خــویش وارهــــانم در حضـــرت یار خود رســــــــانم
این گــــفت ونهـــاد بر زمـین ســــر وآن تــربت را گـــرفــــت در بــَــر
چـــون تـــــربت دوسـت در بر آورد ای دوست بگفت و جـــان برآورد
او نیـــز گــذشت ازین گــــــذرگــــاه وآن کیست که نگذرد بر این راه؟
مجنون چو زجهان چورخت بربست از ســــرزنــش جهــانیــــان رست
بــــر مــهـــد عـــروس ، آرمیــــــده خـوابـــش بــرُبــود و بسـت دیــده
افــتــــاده بمــــاند ، هــم در آن حال یک مه،نه،شنیده ام که یکسال....
ازبیـــــم درندگــــان چــپ و راســت آمد شـد خـَـــلق جـُـمــله برخاسـت
...پنـــداشـــــتی آن غــریب خـســته آنجــــاست به رســـم خود نشـسته
وآن تیـــــغ زنــــــان به قـهــرمـانی بــــر شـــــاه کـنـــنــد پاســــــبـانی
آگـــاه نه زانکه شـــاه مـُــرده است بـــادش کـَــمَـر و کـلاه بـُـرده است
در هــیـــات او ز هــــــــر نشـــــانی نامــــانده براو جـُــزاســـــــتخوانی
زان گرگ سگان اســـــتخوان خوار کـس را نه به اســــــتخوان او کار
شـُـــد ســال گذشـــــــته آن دد و دام آواره شـُـــــــــــدند کــام و ناکـــــام
دوران چــوطلــســـــم گـــنج بـِـربود و ز قفـــــــل خــــزانه بـَـند فرسـود
گـُـــســـــــــتاخ روان آن گـــذرگــــاه کــــردند درون آن حـَـــــــــــرم راه
دیـــدنــد فـــــتـــــــاده مهـــــــربــانی مغــَــــزش شده ، مانده استخوانی
چــون مـَحــَرم دیده ســــاختــــــندش از راه وفـــــــا شـــــــناخـتــــــندش
آواز روانـــــه شــُــــــد به هـــر بوم شـُـــد در عَــرب این فسـانه معلوم
خـویشـــــــان و گـُــــزیدگان و پاکان جــَــمع آمده جُـــملــــــه دردناکــان
رفـتـنـــــــد در او نـظـــــاره کـــردنـد دل خســــــته و جـــامه پاره کردند
....در گـــریه شـُـــــدند سـوگــواران کردنــد بر او ســـرشکـــبــــــاران
شُــــســــــتند به آب دیـــده ، پاکـــش دادند زخــــاک هـــــم به خــاکــش
پهـــــلـوگه دخـــــمـه را گـُـشــــــادند در پهــــلوی لیـــــلی اش نهــــادند
خـُـــفـتــــــــند به نــاز تــا قــیـــــامت برخــــاســت ز راهـــشـان مـلامت
بودند دراین جـهـــــان به یک عهـــد خفـــــتند در آن جهان به یک مهد
کــــردند چنـــــان که داشـــــت راهی بر تربـت هردو روضــه گاهی....
سخن گفتن مجنون با لیلی
طـغراکش این مثـــال مشــــــهور بر شـــــقه چنان نوشت منشور
کـــز حـــــادثه وفــــات آن مــــاه چون قیس شکســته دل شد آگاه
گریان شد و تلــــخ تلخ بگریست بی گریه تلخ در جــهان کیست؟
...آمد ســوی آن حظیره جوشان چون ابر بهـــــارگه خروشــــان
بر مشـــهد او که موج خون بود آن سوخته دل مـپرس چون بود
از دیده چو خون سرشک ریزان مـــردم زنفـــــــیراو گـُـریزان...
خوناب جگر چو شمــــــــع پالود بگـــــشـاد زبــــان آتــش آلـــود
وآنگاه به دخمه سر فـُــــرو کرد میگفـــت و همی گریست از درد
کای تـازه گل خـــــزان رســــیده رفـــــته زجهان جهــــــــان ندیده
چونی ز گـــزند خاک چــــــونی؟ در ظلمت این مغــــــــاک چونی؟
آن خال چو مشکدانه چون است وآن چشـمک آهـُــــوانه چونست
چون اسـت عقـــــــیق آبـــــدارت وآن غـــــالیــــــــه های تابدارت
نقـشت به چه رنگ می طرازند؟ شمعت به چه طشت می گدازند؟
بر چشــــــم که جلوه مینــــمایی در مغـــــز که نــــافه می گشـایی
سروت به کــــــدام جویبارست ؟ بزمـــــت به کـُـــدام لاله زارسـت
چونی ز گــــــــزندهای این خار؟ چون میـــــگذرانی اندر این غار؟
در غـــــــارهمیشه جای مارست ای ماه تو را چه جــای غارست؟
هم گنج شـُـــــــدی که در زمینی گر گنـــــج نه ای چرا چنــــینی ؟
...در صورت اگر ز من نهــــانی از راه صـــــــــفت درون جـانی
گر دور شـُُـــدی ز چشـــم رنجور یک چشم زد ازدلم نه ای دور
گر نقـــش تو از میانه برخــاست انــــدوه تو جــــاودانه برجاست
این گفـــــت و نهاد دست بر دست چرخـــی زد و دستبند بشکست
برداشــــت ره ولایت خویـــــــــش مـُشــتی ددگانش از پس وپیش
در رقــــــــص رحیل ناقه می راند بر حسب فــــــراق بیت میخواند
میداد به گــــــــریه سنگ را رنگ می زد ســری از دریغ بر سنگ
بر رهــــگذری نمـــــــــــاند خاری کز نــــــــاله در او نزد شــراری
در هــیچ رهـــــی نماند ســــــنگی کز خون خودش نـــداد رنـــــگی
چون سخت شـُدی ز گـریه کارش برخاســــــــــــــتی آرزوی یارش
از کوه در آمـــدی چو سـِـــــــــیلی رفتی سوی روضـــــــه گاه لیلی
سر بر ســـــــــــــر خاک او نهادی بر خاک هـــــزار بوســـــه دادی
بر تـُــــــربت آن بـُت وفـــــــــــادار گفتی غــــــــم د ل بـــــزاری زار
او بر ســــــر شـُـغل محنت خویش وآن دام و دد ایســـتاده در پیش
چشـــــــــم از ره او جدا نکــــردند کـــس را بر ِ او رهـــــــا نکردند
از بیـــــــم ددان برآن گـــــذرگــــاه بر جـُـــــمله خلق ، بسته شد راه
تا او نـــــشـُـــــدی ، ز مرغ تا مور کس پـی ننـــــــــهاد گـِرد آن گور
وآخــــر چو به کار خویش در ماند او نیـــــــز رحـــیل نامه برخواند
تورا صـــــــورت چــــو زيبـــــــــا آفــــريـدنـد مــــــــرا مجـــــــنون و شـيـــــدا آفــريـدنــد
چـُــــو می شـــد خــلق روی آن دل افــروز هـــــمـــانـدم شـــور و غــوغــــــا آفـــريـدنـد
نـــظـــــــــر بر ســـــــرو ســـــــيم اندام کردند به جــنّت ســـــدر و طــوبــــــــا بــا آفــريـدند
مـــــرا دل بــر ســـــــــــر راهــــت نهــــادنـــد تو را هــــــــم بهــــــر يـغـــــــــــــما آفـريـدنـد
چــو نـورت پـرتو افـشـــــــــــان شــد بعـــالم از آن پنـــــهــــــــان و پـيــــــــــــــدا آفـريـدنــد
نــــــدارد آه مــن با نـــــــــــــا له تـــأثيــــــــر!! دلـت از ســـــــــــــنگ خــــــــارا آفــريـدنــد؟
فُــــســـــــون کـردند برجـــــــــام و شـــــرابی دو چـشـــــــــمت را فـريـبــــــــــــــا آفــريـدنـد
تو را ســـــرو خــــــرامــــان خـــــــلق کردند مــــــــرا افــتــــــــــــــــاده از پــــــا، آفــــريدنـد
چو عـــشقـت شـُــد در عــالم آتـش افــــروز دل مـــــــــــــــــــارا چـــــو سيـــــــنا آفــريـدنـد
نبـا شــــــد خــــــــلق را تـــــابی و صـــــــبری چــــِـــرا چـــشــــــــم تو شــــــهــــلا آفريدند؟
گـُلســــــــــتان رُخـَت چــون جــــــــلوه فرمود از آن گـُـــــلهـــــــــــــــــــای زيـبـــــــــا آفريدند
تورا «صُبـحی» از اين عـشــــقی که داری يقـــــــــــــين دارم که رســـــــــــوا آفـــريـدنـد
صبحی اصفهانی
ا ی عـقــل اگر ديوانه ای، زنجـــيـــر گـيسـويش نگر ای عشــق اگر شـــوريــده ای، در چـشـم جادويش نگر
افـســـانه گر خواهی بيــا، افـسـون چشمش را ببين ور کــيـــــمــــيا جويی بـُــــرو، خاک ســـــرکــويـــش نگر
ای غـــم اگـــر ســـرگـشــته ای، در ســينه تنگم ببين وی غُـنچــه گر خونـــين دلی، لعـــــل سخــنگويش نگر
شـور شــــراب ناب را، در نـرگس مـسـتــش بخوان افـســـــــــــــانه مهـــــــــتاب را، در پـَـــــرتو رويــــش نگر
ای ســـرو آزاد اينچــنــين، برخود مبال از ســرکشی از بوســـــــتان گــَـردن بکـش، بــالای دلــــجويـــش نگر
از لـعـــــل ميگـونـش بود، هــر پاره ای را رنگ و بو من سـرخوش از اين باده ام، رنگش ببـين بويش نگر
طوفـــــان جادوی ســـيه، در گـردش چـشمــش ببــين شـــــــبهـــــای بی تــاب مـــــرا، درتاب گــــيسویــش نگر
برخـويـش می پـيچـــــم چُـو مو، در شـــــام تار زندگی شــرح پريـشـــــــان روزی ام، در پيــچـش مـويش نگر
بهادر يگانه
خزان و وفات لیلی ، از مثنوی زیبای لیلی و مجنون نظامی
لیـــــلی ز سَـــــریر ســــربـلـنـــدی افـــتاد به چــــاه دردمنــــــدی
شُـــــد چـشـــــم زده بهــار باغـش زد باد، طپــــانچه بر چراغش
ســـودای دلـــــش به ســـــر برآمد سر سام ِ سرش به دل درآمـد
گـــرمــــای تـَـــموز ، ژالـه را بـُرد باد آمــد و برگ لالـه را بُــرد
زآنـــروز که یـــار ازو جُــــــدا شد سَــروش ز گـُـداختن ، گیا شد
زآن پیـــش تر ارچه مهـــربان بود آن مهــر یکی به صد بیـفـزود
چون عاشـق خویـش را بصــد پـند دل ســوخـته دید و آرزومــند
بـر خاطــرش آن فـــــراق ره کــرد سـودای وِرا یکی به ده کــرد
تا کــار بــِـدان رســـــــید کـــــز کار یکبـــاره فــتــاد و گشت بیمار
...بر مـــادر خویــــش راز بگشـاد یکبـــــاره در نیـــاز بُگشــــاد
کـِای مــادر مهـــربان چـه تدبیـــر؟ کآهـــو بـَره زهر خورد با شیر
خون میخورم این چه مهربانیست؟ جان میکَنَم این چه زندگانیست
کــان لحظـه که جان ســـپرده باشم وز دوری دوست مـُـرده باشم
سُـــرمم ز غـــــــبار دوست درکش نیـــلم ز نـیاز دوسـت برکــش
فـرقــــــــم ز گــُـلاب اشک تـَـر کن عطــرم ز شــــمامه جگــر کن
بـربـنــد حنـــــوطـــــم از گــُـل زرد کافــور نـشـــانم از از دم سرد
خون کـُن کفــَنم که من شهـــــــیدم تا باشـــد رنگ روز عـــــــیدم
آراســـــــتـه کــُــــن عــروس وارم بســــپار به خـاک پـــرده دارم
آواره مـــن چــُـــو گــــردد آگـــــاه کـــآواره شـُــدم من ازوطن گاه
دانـــم کــه ز راه ســـــوگــــــواری آیــد به ســــلام این عـمــــاری
بر خـــاک مــن آن غـریب خـــاکی نالــــد بــه دریــغ و دردنـــاکی
گــو، لیـــلی ازین ســرای دلگــــیر آن لحـظــه که می بُرید زنجـیر
از مِـــهر تــو تن به خــاک میـــداد بر یـــاد تـو جــان پاک میـــداد
وآن لحــظه که در غـم تو میـمُــرد غمهای تو را به توشه می برد
وامـــروز که در نقــــاب خاکـــست هم در هـوس تـو درد ناکــست
چـون منتـــــظــران درین گـُــذرگاه هـست از قِــبَلِ تو چشم در راه
یک ره بـِــرَهـــان از انتــظــــارش در خـَــز به خـزینـه در کنارش
این گـــفت و به گریه دیـده تر کرد آهــنگ ولایتــی دگـــر کــرد...
خـُفــــــته خــــبرندارد، ســربرکــــنار جا نــــان کا ين شـب دراز با شـــد برچـشـــم پا ســـپا نان
برعقـــل من بخندی، گر درغـــــــمش بگريم کا ين کارهای مشــــکل، افــتـــــــد به کـاردانان
د لــــداده را ملامت گفـــــــتن چه ســود دارد؟ می بـــــايد اين نصـــيحت کردن به دلســـــــتانان
دامن زپای برگـــير، ای خوبروی خوش رو تا دامــــنت نگــــــيرد، د ســـت خـُــــدای خوانان
من ترک مهــــر اينان درخود نمی شــــناسم بگـــــــذار تا بـيــــــــــا يد ، برمن جـــفـــــــای آنان
روشــن روان عاشق، از تيره شب نــــــنالد دانـــــد که روز گـــردد ، روزی شــب شــبا نان
با ور مکن که من دســت از دامــــنت بدارم شمــــــشـير نگـــــــسلا ند، پــــــيوند مهــربا نان
چشم از تو بر نگــــــــيرم، ور ميکشد رقيبم مُـــشــــــتاق گــل بســازد، با خوی باغـــــبا نـان
من اخــــــتيار خود را، تســــــليم عشق کردم همــچون زمام اُ شـــــتر، در دست ســــاربانان
شکرفروش مصری، حال مگس چه داند؟ وين دست شوق برسر، و آن آســتين فشانان
شـــــايد که آســـــــتينت بر سرزنــــند، سعدی تا چون مگس نگردی، گرد شِــــــــکر دهانان
شيخ مصلح الدين سعدی
کرد م سـُــــــــــــــراغ کـــــوی تـــو، بخـــــــتم نشـــان نداد گـــفـــتم رَسَــــم به وصـــــــل تو مــــرگم امـــــان نداد
کـــــــــارآن کــُـــــــند کـــــه روی تـــو ناديــــــده جان دهـــد آن روی نيست، ايــنکه تــــوان ديــــد و جــــــان نداد
کــــــــــردم بـــــسی مـــــــلامت دلــــــدادگــــــــان عـــشـــق پنـــــداشـــــــــــــتم که دل به بتــــــــان ميــــــــتوان نداد
ســــــــرمنــــــــــــــــزل مـُـــــــــراد بـُـــود آســــــتان عـشــق محـــــــروم آنـــکه بـوســــــه براين آســــــــــتان نداد
پنهــــــــــــــان زمـــــدعـّــــی، دل مـن يافــت از غـــمـــــش ذوقـــــی که آســـمـــــــــــــــان، به دل شـــــادمان نداد
گــــفـــــــــتم که پــــيـــــش روی تو مـــيــرم، به نـــاز گـفت خــود کـــيست آنکه روی مــــــرا ديد و جــــان نداد؟
عاشق اصفهانی
يا کــــه براه آرم اين صــــيـــــــد دل رميــــــــــــده را يا به رهـــت ســـــــپارم اين جــا ن بـــلب رســــيده را
يا زلـــــبت کـــُـــنم طـلب، قـــيــمت خون خـويشــتـن يا به تو واگـُـــــذارم اين جـــسـم بخـــون تـپـيــــده را!!
يا کــــه غـُـبــــــــا ر پـا ت را، نور دوديده ميــــــکنم يا به دو د يده ميــــــنهـــــــــــــــم پـای تو، نور ديـــده را
کود ک اشــــک من شـــود، خا ک نشــين ز نازتو خاک نشــــــــين چرا کـُـــــــــــنی، کودک نــا ز ديـده را
گـر ز نـظــــــرنهـان شـوم، چون تو به ره گـذرکنی کی ز نـظـــــرنهــــان کـُـــــنم، اشک به ره چکيده را؟
گر دوجهـــان هـوس بود، بی توچه دســـترس بود باغ ارم قـفـــــــس بود، طـــا يـــــــر پـَـــــر بـُـــــــريده را
بوا لعــــــجبی شـنـــــــــيده ام، چـيــــز نـد يـده د يـده ام اين که فـــــــــــــــروغ ديـده ام، ديـــده کـُنـــــد نـديـده را
خــيـــــز، بهـــــار خـونجــــگر، جانب بوســـتان گـُذر تـا ز هـَـــــــزار بشــــنوی، قـــصــــه نا شــــــــنــيده را
ملک الشعرا بهار
غـا فــل به من رســـيد و وفـــا را بهـــــانه سـا خت افکــند سـربه پيـش و حـيـــا را بهــــــــانه ساخت
از بـَــــــزم تــــــــــا ز آمــــــــد ن مـن بــُــــرون رود برخـا ست گـــَــرم و دادن جــا را بهـــــانه ساخت
تـا از جفــــــای او نـــرهــــم، خـون من نــــريــــخت بي رحـــــم، ترس روز جـَـــزا را بهــــا نه ساخت
رفـتـــــــم به مسـجــدی که به رويــش نـــظـــــر کنم بر، رخ گــرفـت د ست و دعــا را بهــا نه ساخت
«مــــيـــلی» تو را به عـُـــــــمر نيـــــاورد در کمــــند کــوتـــــاهــی کمـــــــنـد بـــلا را، بهـــــــــانه ساخت
« ميلی ترک»
تا کی به بـَـــــــزم شـوق غـمت جـا کـُـند کسی؟ خـون را بجــــــای با ده ، تمنــــّـّا کنـــــــــد کسی؟
تا مــُـــــرغ د ل پــــــــــريد، گـرفــــــــتار دام شـُــــد صــيـّـــــاد کی گـذاشت که پـــروا کــنــــــد کسی؟
د نيــــــا و آخــرت، به نـگــــــــاهی فـــروخـتــــــيم ســودا چنـــين خوشسـت که يکـــجا کند کسی
ای شــــاخ گـُــل، به هــر طـرفی ميــــل ميـکــنی ترســـــم د راز د ســــتی بيـــجــــــــا کـُـــند کسی
نشـــــکـفـت غـُـــــنچـــــه ای که به باد فنا نرفت! در اين چـــمن چگــــونه د لی واکـنــــــد کسی؟
خوش گـلـــشنی است حيف که گلچين روزگار فـُرصت نميــــــــــدهد که تمــــا شــــا کند کسی
عـُـــمــر عـزيز خود، منـــــما صرف نـا کســــان حـــيف از طــــلا که خـرج مطّــــلا کنـــــد کسی
بر روضــــه های خــلــد، قـدم ميــــتوان گذاشت «قصاب» اگر زيارت د لهـــــا کنـــــــــــــــد کسی
قصاب کاشانی
|
کاش آن زمان سرادق گردون نگون شدی |
|
وین خرگه بلند سـتون بیســتون شدی |
|
کاش آن زمان درآمدی از کــــوه تا به کوه |
|
سیل سـیه که روی زمین قیرگون شدی |
|
کاش آن زمان ز آه جهــــان سوز اهل بیت |
|
یکشعله برق خرمن گردون دون شدی |
|
کاش آن زمـان که این حرکت کرد آسـمان |
|
سیـمابوار گوی زمین بیسکون شدی |
|
کاش آن زمان که پیکر او شد درون خاک |
|
جان جهانــــیان همه از تن برون شــدی |
|
کاش آن زمـان که کشــتی آل نبی شکست |
|
عالم تمام غرقه دریـــــــــای خون شدی |
|
آن انتــــقام گر نفتــــادی بروز حــــــــــشر |
|
با این عمل معاملهی دهر چون شــدی |
|
آل نبـــــــــــی چو دست تظـــــــــلم برآورند |
|
ارکان عرش را به تلاطــــــــم درآورند |
ای تـُــرک آتــــش رُخ بيــــا آن آب آتــــش فـــــــــام را وين جــامه نــيـلی ز من ، بســـتان و در دِه جام را
چون بنـــدگان خاص را،امشب بـمجـلس خوانده ای در بـَـزم خاصــان ره مَـده، عـا مــا ن کالا نــعــام را
خامی چو من بين سوخته، و آتش زجان افروخــته گر پـُخـته ای خامی مکن، و آن پخته دردِه خام را
در حـــلقه دُردی کشـــان بخـــــرام وگيـــسو برفــِشان در حـلقــه رنجـــير بـيـن ، شـــيران خون آشــــام را
چون من به رندی زين صفت بدنام شهری گشته ام آن جــام صـافی در دهـــيد، اين صـوفی بد نــــــام را
يک راه در ديـــر مُـغـــــان ، بـُــرقع براندازای صَـــنـَم تا کا فــــران از بـتـــــکـده ، بيــرون بَرند اصـــنام را
گر در کمــَنــدم ميکـِــشی ، شـُکرانه را جان ميدهـــم کان دل که صـيد عشق شد، دولت شـُـمارد، دام را
خواجوی کرمانی
بس حلـــــــقه زدم بر د ر و حـــرفی نشـــنید م
من هیچکـَـسم یا که در این خانه کسی نیست؟
چون برآمد آفــــــتاب از مشـــــرق پيراهــــنش ماه رقـــــــاصی کـند چون ذرّه در پـــيرامنش
از لبا س بخت ،عـريــــــــــــانم و گرنه کرد می دست در آغـوش او، بی زحمت پيراهـــنش
دست بختم برفـشا نـََد